Magazine van de stichting Vrienden van het Boeddhisme - 3 juli 2013
WELKOM TEKSTEN ARCHIEF STICHTING CONTACT LINKS ZOEKEN
Artikelen Nieuwsberichten Beschouwingen

Het Zwarte Zen Schaap

Brad Warner's hardcore Zen

Kees Moerbeek

erlichting is voor mensen die het leven niet aankunnen,’ dat is soto-zenmeester Brad Warner ten voeten uit. Zijn handelsmerk is het aankaarten van dingen waarbij mensen zich ongemakkelijk voelen, maar waarvan hij vindt dat het nodig is. Ook maakt hij er werk van te laten zien dat een zenleraar net zo min verlicht is als een katholieke priester, een rabbijn, dominee, schoenverkoper of visboer. Dit doet hij tijdens zijn trainingen, met zijn boeken, op zijn eigen website en op de soft-porno-site SuicideGirls.

Warner werd in 1964 geboren in Hamilton, Ohio (VS). Vanwege het werk van zijn vader reisde de familie veel. Zo woonde hij enige jaren in Nairobi, Kenia. Maar het grootste deel van zijn jeugd bracht Warner door Akron, Ohio. Hij studeerde aan de Kent State University.

In de jaren tachtig voelde hij zich als tiener aangetrokken tot hardcore punk, werd basgitarist in Zero Defex en later in Dimentia 13.

Na het financiële debacle van Dimentia kreeg hij zijn droombaan als de Amerikaanse vertegenwoordiger van Tsuburaya Productions. Tsuburaya Productions produceerde ‘special effect fantasy series’, zoals de beroemde Ultra Man. In 2007 verloor hij deze baan. In 2009 begon hij voor zichzelf. Hij geeft zentraining, houdt lezingen, heeft een website Hardcorezen en schrijft onder andere voor de controversiële underground site SuicideGirls.

Begin jaren tachtig kwam hij als hardcore punk in contact met zen en vertrok in 1993 naar Japan, waar hij zijn leraar Gudo Wafu Nishijima ontmoette. Na jarenlange training wijdde deze hem tot zenpriester. Ook benoemde Nishijima hem tot het hoofd van de Dogen Sangha International. In april 2012 hief Warner deze Sangha op.

In 2009 verscheen Warner’s Zen Wrapped in Karma Dipped in Chocolate. Het boek beschrijft de autobiografische wetenswaardigheden van Brad Warner in 2007. In dat jaar overleden zijn moeder en grootmoeder, zijn vrouw Yuka besloot zijn vrouw niet meer te willen wezen en hij verloor zijn droombaan. Aan het eind van 2007 wist hij dat hij zichzelf en zijn leven opnieuw moest uitvinden.

‘Boeddhisme’

In het vijfde hoofdstuk van zijn zeer leesbare boek bekritiseert Warner ongezouten allerlei oplichtingspraktijken. Het heet Does real Buddhism exist in the West? In de jaren tachtig was zen hippiestuff, schrijft hij. ‘Zen? Wie had er tijd voor die ouwe shit? Mijn generatie wilde coke snuiven en geld verdienen. Greed was good.’

Tijdens zijn verblijf in Japan werd zen een hype in de Verenigde Staten. Maar wat verstond men in zijn vaderland in vredesnaam onder ‘boeddhisme’? Ook meende Warner dat zen in de VS niets te maken had met wat hijzelf al twee decennia lang bestudeerde en beoefende. Zen in de VS leek hem een complete ramp.

Tot zijn verbazing werd zijn eerste boek Hardcore Zen (2004) een succes in Canada en de VS. Inmiddels terug in de VS reisde hij stad en land af om lezingen en trainingen te geven. Dit was de ideale gelegenheid om te ontdekken of de zen, die hij kende en beoefende, bestáát in het Westen. De meeste zenleraren die deze benaming verdienden, waren integere en goedwillende lui. Ze waren van het soort 'Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg!' Er zijn in de VS veel meer oprechte zenleraren dan je verwacht, concludeerde Warner. Oplichters waren er ook, maar zij waren de uitzonderingen.

Dogens verlichting

Instant Enlightenment is een van die oplichterspraktijken. In deze moderne tijd moet het toch mogelijk zijn om snel verlicht te worden, daar waar zenleraren als Dogen tijden over deden? Onzin, beweert Warner. Het is al moeilijk uit te leggen wat verlichting inhoudt. Wat het niet is? Juist geen 'grootse en meeslepende ervaring', en ook niet iets dat een ander je kunt aanreiken.

In Dogens lijn bestaan twee soorten verlichting, memoreert Warner. De eerste is zazen, dat is de verlichte activiteit van Boeddha. Deze verlichting treedt op direct bij het aannemen van de houding van de mediterende Boeddha. De tweede vorm treedt op na jaren zazen. Kleine beetjes inzicht ontstaan, klonteren samen en er ontstaat een intuïtief weten. Op een bepaald moment, of op verschillende momenten gaan zaken schuiven. Of juist niet. Dit wil niet zeggen dat alles opeens verandert. Sores blijven sores, maar de zenstudent heeft een beter idee hoe met die sores om te springen. En dan nog: verlichting is iets dat onderhouden moet worden.

Zenuwinzinking

Een ander voorbeeld hoorde Warner van een bevriende zenleraar. Het gaat om een vrouw, die naar een zenklooster in Japan ging, dat adverteerde met trainingen voor instant verlichting. Verlicht in een paar weken, niet in een uur vlak voor lunch. Deze vrouw had heftige dingen meegemaakt, zoiets als een akelige echtscheiding of slopende ziekte in de familie. Tel hierbij de cultuurshock op die een vrouw doormaakt in een Japans zenklooster voor mannen en je hebt het recept voor een zenuwinzinking, schrijft Warner. De vrouw stortte compleet in en haar leraren beweerden dat de verlichting nabij was. Uiteindelijk werd ze met politiegeweld uit het klooster gehaald en had ze jaren nodig om erover heen te komen.

Warner windt er geen doekjes om: ‘Als je niet goed voorbereid bent op de confrontatie met wat achter de deuren van je onderbewuste leeft, dan kunnen ze maar beter dicht blijven tot de tijd rijp is. Fucken met de hoofden van mensen is een gevaarlijk spel.’

De boeddhistische praktijk is net werk, lijkt Brad Warner in zijn Zen Wrapped in Karma Dipped in Chocolate te beweren. Er is geen makkelijke manier, maar eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk of pijnlijk. Ga iedere dag een tijdje stil op een kussen zitten. Brad Warner: ‘Als je dat al niet aan kunt, dan heb ik met je te doen.’

Seksueel wangedrag

Onthouding van seksueel wangedrag is een serieuze zaak in het boeddhisme. Lang geleden hebben boeddhisten geprobeerd het te definiëren, maar het hangt af van de tijd en samenleving waarin mensen leven. Een alomvattende omschrijving valt niet te geven, concludeert Warner. Wel universeel is het bestaan van seksueel wangedrag, hoewel de kenmerken daarvan wisselen. Volgens Warner houdt de gelofte in dat we voor onszelf nagaan wat het voor ons inhoudt in ons leven en in de interacties met anderen.

‘Verlicht wezen’

Fraai is het allesbehalve, maar als een getrouwde zenleraar vreemd gaat met een studente is dit zijn zaak, die van zijn partner en de studente. Monogamie is niet vanzelfsprekend, meent Warner. Sommigen hebben er geen moeite mee, voor anderen is monogamie onmogelijk. ‘Ik denk dat het voor de meesten te doen is, maar het is bijzonder lastig. Als iemand daarin te kort schiet ben ik nooit geschokt of verbaasd.’ Als het om seksueel wangedrag van zenleraren gaat, zijn er veel ergere dingen, meent hij.

Een zenleraar probeert te voldoen aan de verwachtingen van zijn studenten. Hij is niet te benijden als hij geacht wordt een ‘verlicht wezen’ te zijn. Hij doet er goed aan deze fantasie door te prikken, maar wie wil zijn studenten teleurstellen? Hier wringt de schoen. Immers, hoe meer een leraar probeert zijn tekortkomingen te verbergen, hoe schokkender het is als hij door de mand valt en niet ‘verlicht’ is.

Als dit soort onaangenaamheden zich voordoen, treft de studenten ook blaam. Zij moeten leren niet van hun leraar te verwachten dat hij meer dan menselijk is. Natuurlijk moet een beetje leraar weerstand kunnen bieden, anders is hij geen goede leraar. Maar het zou fantastisch zijn als met dharmatransmissie de leraar sterk genoeg is om ook weerstand te bieden aan alles waarmee zijn leerlingen hem opzadelen. Maar boeddhisme is een leer over de wereld zoals deze is, en in deze wereld bestaan er ook slechte zenleraren.

Voor Warner staat het als een paal boven water: voor een zenleraar is loyaliteit aan de waarheid het belangrijkst. Ongeacht of dit de leerlingen onaangenaam in de oren klinkt, of niet voldoet aan hun verwachtingen.  

Bronnen
Warner, B. Zen Wrapped in Karma Dipped in Chocolate. New World Library: Novato, 2009. Violet Blue. 'Sex and Hardcore Zen, Brad Warner meditates on Buddhism, sex, work, porn, and why Buddhism makes sex hotter.'
Brad Warner. 'Zen Has NO Morals? Your MOM Has No Morals!'
Brad Warner news
Gudo Wafu Nishijima
Meaning of Zazen
Ultraman Mebius - Episode 37
Brad Warner. Bodhitv 2011





Terug naar Artikelen