Magazine van de stichting Vrienden van het Boeddhisme - 9 september 2015
WELKOM TEKSTEN ARCHIEF STICHTING CONTACT LINKS ZOEKEN
Artikelen Nieuwsberichten Beschouwingen

Strijd in stilte

Guus van Holland


en stilteretraite is uitdagend voor wie zijn ervaringen en gevoel graag deelt. Omringd door mensen zwijgend zittend en lopend mediteren, zwijgend theedrinken, zwijgend observeren. Moeilijk. Gelukkig mocht er bij de lunch tijdens mijn retraite mondjesmaat worden gesproken. Liefst over je ervaringen ter plekke. Liever niet uitweiden, niet associëren met wat er elders, eerder of buiten de sangha is gebeurd.

‘Stil zijn is moeilijk’, hoorde ik plotseling. Ik voelde een hand op mijn schouder. Als een terechtwijzing? Vast. Ik had de regels doorbroken en was aan de wandel gegaan met verhalen. Ik slikte haastig de woorden in die in mijn mond brandden en zweeg vol schuldgevoel. De vrouw tegenover me knipoogde. Ze wees me niet terecht, ze was vriendelijk. Ze daagde me uit vriendelijk voor mezelf te zijn, me vooral niet schuldig te voelen.

De volgende meditatiesessie ging ik vooraan zitten. Als om mijn schuld in te lossen. Recht tegenover de umdze (meditatieleider en tijdaangever), de man die een hand op mijn schouder had gelegd. Zie mij eens hier vooraan zitten! Na de afsluitende gong legde de umdze een hand op mijn arm. Hij zei dat hij mij niet had willen beschuldigen.

‘Ja, je had gelijk’, was mijn haastige antwoord. Hopelijk zou hij mij door mijn bekentenis alsnog vergeven. ‘Het is geen kwestie van gelijk hebben’, repliceerde de umdze. ‘Ik vond het alleen nodig om mijn opmerking te verklaren. Misschien is dat wel mijn schuldgevoel. Ik wil jou niet kwetsen.’

Nog steeds spookt het door mijn hoofd: ‘Het is geen kwestie van gelijk hebben.’ Is het dat wat mij vaak zo moe maakt? De voortdurende strijd om gelijk te hebben, te winnen dus, beter (wijzer) te zijn dan de ander. Je ziet, hoort en leest het om je heen. De eeuwige strijd van gelijk willen hebben, de ander overtuigen, eigenlijk jouw mening opdringen. Mensen smullen van verhitte discussies op radio en televisie, op internetfora en sociale media.

Ik smul juist wanneer tijdens meningsverschillen de een goed naar de ander luistert en probeert te begrijpen wat hij bedoelt. En vooral het inzicht van de ander aanvaardt en hem niet zonder meer afwijst en in de categorie onwetenden dumpt.

Het is een gevecht: aanvaarden wat een ander ziet, hoort en voelt, zonder het/hem te veroordelen. Rest de vraag waarom gelijk hebben zo belangrijk wordt gevonden. Hebben we zonder bevestiging geen bestaansrecht? Voelen we ons minderwaardig of zelfs afgewezen wanneer een ander onze mening niet deelt? Voelen we ons verheven, trots, baas over de ander wanneer we gelijk krijgen? Slaan we ons op de borst wanneer we van een ander hebben gewonnen? Zonder winst geen ik, zonder winst geen ego. Ben je dan zonder winst niks?

Het zijn vragen die me bezighouden sinds de umdze me onderbrak. Bijna geen meditatie passeert zonder deze overdenking over gelijk (willen) hebben. Over strijd en winnen. Over aanvaarding en een ander aanvaarden. Zo heeft de stilteretraite zin gehad.  

Guus van Holland was sportjournalist bij de Volkskrant en NRC Handelsblad. Hij is vriend van Shambhala Leiden.






Terug naar Artikelen